Schilderij Collse Watermolen gekocht door Het Noordbrabants Museum

14-11-2017

Het Noordbrabants Museum heeft 14 november 2017 op de Impressionist & Modern Art Sale van Sotheby's New York het door Van Gogh vervaardigde schilderij Collse watermolen verworven. Dit lentelandschap met een watermolen met rode daken is een relatief heldere en kleurrijke voorstelling in het Brabantse oeuvre van Van Gogh. Het is een van de weinige belangrijke schilderijen uit de Brabantse periode van Van Gogh dat nog in particulier bezit was. Het schilderij werd verworven voor een bedrag van bijna 3 miljoen euro (hamerprijs 2,6 miljoen dollar). Precies een jaar eerder verwierf het museum de aquarel De tuin van de pastorie te Nuenen van Van Gogh.

collse watermolen NBM.jpg

Deze voor Het Noordbrabants Museum grootste aankoop ooit past binnen de ambitie om een representatief overzicht te kunnen tonen van Van Goghs Brabantse periode aan de hand van werken van de kunstenaar. Het schilderij Collse watermolen kon worden verworven dankzij de financiële steun van de provincie Noord-Brabant, Vereniging Rembrandt en Mondriaan Fonds, alsmede dankzij een in 1999 door mevrouw Henriëtte M.J. van Oppenraaij aan het museum nagelaten legaat. Het museum liet zich bij deze aankoop adviseren door het Van Gogh Museum.

Gedeputeerde Henri Swinkels van de provincie Noord-Brabant is trots dat dit bijzondere collectiestuk binnenkort in Het Noordbrabants Museum te zien is: "Het Noordbrabants Museum heeft een belangrijke rol in het uitdragen van het Van Gogh verhaal. Met dit unieke werk wordt de verbinding gelegd tussen het verhaal in het museum en een fysieke 'monumentale' Van Gogh locatie in Brabant. Dit is niet alleen belangrijk voor cultuur, maar ook voor de vrijetijdseconomie, natuur en landschap, branding en internationale profilering. Er zijn dus volop redenen waarom we hier als provincie graag aan bij hebben gedragen, met een subsidie van 1,5 miljoen euro. We zijn heel blij dat het gelukt is het schilderij te verwerven. We brengen hiermee weer een stukje Vincent terug naar huis, naar Brabant."

Van Goghs fascinatie voor Brabantse watermolens

Vincent van Gogh woonde vanaf december 1883 bijna twee jaar in Nuenen, eerst bij zijn ouders, later elders in het dorp. Tijdens zijn verblijf in Nuenen richtte hij zich sterker dan voorheen op het schilderen. Daarbij koos hij vaak voor de weergave van mensen aan het werk, bijvoorbeeld wevers, en voor de natuur, zoals in het nu door het museum verworven landschap met Collse watermolen.

Hoewel Van Gogh in dit landschap geen figuren schilderde, symboliseert de watermolen met de draaiende raderen het werkende bestaan. De stroming van het water en reflectie van de gebouwen in het water vormden bovendien schilderkunstige uitdagingen. Over het schilderen van deze voorstelling schreef Van Gogh aan zijn vriend, de schilder Anthon van Rappard. Deze was in mei 1884 tien dagen lang bij hem op bezoek geweest. Zij werkten in de omgeving aan verschillende onderwerpen:

'Sedert Uw vertrek heb ik gewerkt aan een Watermolen - die waar ik naar vroeg in dat herbergje aan 't station waar we zaten te praten met dien man van wien ik U vertelde dat hij scheen te laboreeren aan een chronisch gebrek aan kleingeld in zijn zak.- 't Is een dito geval als de twee andere watermolens die we zamen bezochten doch met twee roode daken en dat men vlak van voren ziet - met populieren er om heen. Zal in den herfst superbe zijn.'

De Collse watermolen lag dicht bij het toenmalige station Nuenen-Tongelre. Met 'de twee andere watermolens' refereert Van Gogh vermoedelijk aan de Opwettense en Hooijdonkse watermolen die in de buurt van Nuenen liggen. Tegenwoordig ligt de door Van Gogh in mei 1884 geschilderde Collse watermolen in de gemeente Eindhoven. De molen is in 1975 gerestaureerd en heeft de status van rijksmonument.

Veel aandacht voor Van Gogh in Het Noordbrabants Museum

Het Noordbrabants Museum toont als enige museum in Zuid-Nederland originele werken van Vincent van Gogh. De negen werken zijn te zien in Het Verhaal van Brabant, in een paviljoen gewijd aan Van Gogh en zijn Brabantse periode. Naast het schilderij Spittende boerin en de aquarel De tuin van de pastorie te Nuenen (beide eigendom van het museum) worden hier twee permanente bruiklenen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed getoond, alsmede bruiklenen van het Van Gogh Museum, Rijksmuseum en een particuliere collectie. Over enkele weken wordt hier dus het schilderij Collse watermolen aan toegevoegd.

Van Goghexposities

Ook in de programmering van wisseltentoonstellingen besteedt Het Noordbrabants Museum sinds de heropening in 2013 speciale aandacht aan de wereldberoemde Brabantse kunstenaar. Zo deed het museum recent onderzoek naar de werken in eigen collectie: de resultaten worden sinds deze zomer getoond in de presentatie Van Gogh doorgelicht. Ook is op dit moment de expositie Loving Vincent te zien, waarin de totstandkoming van de gelijknamige animatiefilm wordt getoond (nog t/m 28 januari 2018). Daarnaast wordt gewerkt aan een tentoonstelling over de relaties die Van Gogh onderhield met familie, vrienden, modellen en medekunstenaars. Deze internationale expositie, met de titel Van Gogh's Intimate Circle, zal in Het Noordbrabants Museum te zien zijn van 21 september 2019 t/m 12 januari 2020.